Kolegjet e Bashkuara të Gjykatës së Lartë kanë vendosur sot të ndryshojnë praktikën e deritanishme të përdorimit të masës së sigurisë “arrest në burg”, duke e cilësuar atë si masë përjashtimore dhe jo standard të përgjithshëm për të akuzuarit që presin gjykimin.
Në vendimin prej shtatë faqesh, gjykata thekson se praktika e mëparshme, e konsoliduar rreth 15 vite më parë, sipas së cilës mjaftonte një arsyetim i përgjithshëm për të caktuar arrestin në burg pa analizuar realisht alternativat e tjera, nuk është në përputhje me Kodin e Procedurës Penale dhe as me nenin 5 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut.
Sipas Kolegjeve të Bashkuara, çdo vendim për masë sigurie duhet të bazohet në një vlerësim të individualizuar, ku gjykata dhe prokuroria analizojnë rrezikshmërinë e veprës, mënyrën e kryerjes së saj, si dhe profilin personal të të dyshuarit, përfshirë rrethanat familjare dhe shoqërore. Vetëm në rastet kur masat alternative vlerësohen të pamjaftueshme, mund të vendoset “arresti në burg”.
Ky vendim pritet të ketë ndikim të drejtpërdrejtë në një sërë dosjesh të bujshme të Prokurorisë së Posaçme (SPAK), ku disa figura publike ndodhen në paraburgim prej më shumë se një viti.
Mes tyre është ish-Presidenti Ilir Meta, i cili ndodhet në masë arresti dhe përballet me akuza të ngritura nga SPAK për korrupsion, pastrim parash dhe fshehje pasurie, në kuadër të hetimeve për veprimtarinë e tij gjatë ushtrimit të funksioneve publike.
Po ashtu, vendimi hap mundësi për kërkesa të reja edhe në dosje të tjera të profilit të lartë, si ajo e ish-ministrit të Shëndetësisë Ilir Beqja, i cili gjithashtu ndodhet në paraburgim për hetime që lidhen me abuzime të dyshuara me fonde publike dhe tendera.
Në të njëjtin kontekst, në opinionin juridik po diskutohet edhe rasti i kryebashkiakut të Tiranës, Erion Veliaj, i cili aktualisht nuk ndodhet në masë “arresti në burg”, por është përmendur në hetime të SPAK për procedura dhe tendera publikë. Sipas juristëve, standardi i ri i Gjykatës së Lartë pritet të ndikojë në mënyrën e vlerësimit të çdo mase sigurie edhe në hetimet që e përfshijnë atë.
Ndërkohë, emri i zv/kryeministres Belinda Balluku nuk lidhet me ndonjë masë penale apo hetim që ka çuar në vendosje arresti apo ndjekje penale, dhe ajo nuk është subjekt i procedimeve të tilla në kuadër të SPAK.
Në vendim, Gjykata e Lartë nënvizon se “arresti në burg” duhet të vendoset vetëm kur masat e tjera janë qartësisht të papërshtatshme, duke kërkuar një arsyetim të detajuar dhe të individualizuar për çdo të pandehur.
Ky vlerësim, sipas gjykatës, duhet të mbështetet jo vetëm në natyrën e veprës, por edhe në sjelljen e personit, personalitetin e tij, dhe rrethanat konkrete të çështjes.
Në praktikë, ky standard i ri pritet të hapë rrugën për kërkesa të shumta nga të paraburgosurit në çështje të ndryshme penale, përfshirë edhe ato të profilit të lartë politik, të cilët mund të kërkojnë zëvendësimin e masës së sigurisë ose rishikimin e saj nga gjykatat kompetente.
Gazetare në “Rrjetin e Raportimit të Krimit të Organizuar dhe Korrupsionit në Shqipëri” - RRKOKSH.
Ka mbaruar studimet në fakultetin e historisë dhe filologjisë, Universiteti i Tiranës.
